Luật đá phạt đền trong bóng đá (Penalty Kick) là một trong những quy định quan trọng và nhạy cảm nhất của bóng đá hiện đại. Chỉ một quyết định sai hoặc cách hiểu chưa chính xác cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn cục diện trận đấu. Chính vì vậy, Hội đồng Luật Bóng đá Quốc tế (IFAB) đã liên tục điều chỉnh và làm rõ Luật 14 – Đá phạt đền nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch và giảm thiểu tranh cãi.
Trong các mùa giải gần đây, đặc biệt là giai đoạn 2024/25 và 2025/26, luật phạt đền có nhiều điểm cập nhật đáng chú ý liên quan đến vị trí thủ môn, lỗi xâm phạm khu vực (encroachment), chạm bóng hai lần (double touch) và cách xử lý các tình huống vi phạm. Bài viết dưới đây phân tích đầy đủ, hệ thống và dễ hiểu các quy định mới nhất theo tiêu chuẩn IFAB.
Khi nào trọng tài được trao quả đá phạt đền?
Theo Luật 14 của IFAB, một quả phạt đền được trao khi một cầu thủ phạm lỗi trực tiếp bên trong khu vực phạt đền của đội mình trong khi bóng đang trong cuộc. Việc xác định phạt đền dựa trên vị trí phạm lỗi, không phụ thuộc vị trí quả bóng tại thời điểm xảy ra va chạm.
Các lỗi dẫn đến phạt đền phải thuộc nhóm lỗi trực tiếp được quy định tại Luật 12.
Những lỗi trực tiếp phổ biến dẫn đến phạt đền
- Đạp hoặc cố tình đạp đối phương
- Vấp hoặc cố tình vấp đối phương
- Nhảy vào người đối phương một cách nguy hiểm
- Tấn công bằng thân thể không hợp lệ (đẩy, va chạm thô bạo)
- Đánh hoặc có hành vi toan đánh đối phương
- Phạm lỗi để bóng chạm tay (handball) theo quy định mới
- Cản trở đối phương có tiếp xúc thân thể
- Giữ người, kéo áo, ghì đối phương
Lưu ý quan trọng: Nếu cầu thủ phạm lỗi khi một phần cơ thể vẫn còn nằm trong khu vực 16m50, quả phạt đền vẫn được công nhận.
Quy trình thực hiện một quả đá phạt đền
Chuẩn bị trước khi đá
- Quả bóng: Phải đứng yên, với ít nhất một phần bóng chạm hoặc nhô ra trên trung tâm điểm phạt đền.
- Người thực hiện: Phải được xác định rõ ràng với trọng tài.
- Khung thành: Cột dọc, xà ngang và lưới phải cố định, không có yếu tố gây cản trở.
Tín hiệu của trọng tài
Những người theo dõi C168 chia sẻ: Trọng tài chỉ cho phép thực hiện cú đá khi tất cả cầu thủ đứng đúng vị trí theo luật. Sau khi còi vang lên, cầu thủ được chỉ định bắt buộc phải thực hiện cú đá.
Cách thực hiện cú đá hợp lệ
- Bóng phải được đá về phía trước (đá gót hợp lệ nếu bóng vẫn di chuyển về trước).
- Bóng được coi là trong cuộc ngay khi được đá và di chuyển rõ ràng.
- Người đá không được chạm bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm cầu thủ khác.
Quy định vị trí của thủ môn và các cầu thủ khác
Thủ môn phòng ngự
- Phải đứng trên vạch vôi, đối diện người đá và ở giữa hai cột dọc.
- Tại thời điểm bóng được đá, ít nhất một phần của một bàn chân phải chạm, nằm trên hoặc phía sau vạch vôi.
- Không được có hành vi gây phân tâm không công bằng như chạm xà ngang, rung lưới hoặc trì hoãn cú đá.
Các cầu thủ khác
Ngoại trừ người đá và thủ môn, tất cả cầu thủ còn lại phải:
- Đứng cách điểm phạt đền tối thiểu 9,15m
- Đứng phía sau điểm phạt đền
- Ở trong sân nhưng ngoài khu vực phạt đền
Quy định mới về lỗi xâm phạm khu vực (Encroachment)
Những người theo dõi c168 link chia sẻ: Từ mùa giải 2024/25, IFAB áp dụng nguyên tắc mới: chỉ xử phạt encroachment khi hành vi đó có tác động rõ ràng đến kết quả cú đá.
Đối với đội tấn công
- Ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cản phá của thủ môn
- Chạm bóng hoặc tranh bóng ngay sau cú đá dẫn đến bàn thắng
Đối với đội phòng ngự
- Gây ảnh hưởng trực tiếp đến người thực hiện cú đá
- Ngăn cản bàn thắng hoặc cơ hội ghi bàn sau pha cản phá
Cách xử lý các vi phạm thường gặp khi đá phạt đền
| Tình huống | Nếu ghi bàn | Nếu không ghi bàn |
|---|---|---|
| Người đá vi phạm | Đá lại | Phạt gián tiếp cho đội phòng ngự |
| Thủ môn vi phạm | Công nhận bàn thắng | Đá lại (nếu có tác động) |
| Đội tấn công xâm phạm | Đá lại (nếu có tác động) | Phạt gián tiếp (nếu có tác động) |
| Đội phòng ngự xâm phạm | Công nhận bàn thắng | Đá lại (nếu có tác động) |
| Cả hai bên vi phạm | Đá lại | Đá lại |
- Đá ngược (bóng không đi về phía trước): phạt gián tiếp cho đội phòng ngự.
- Động tác giả bất hợp pháp sau khi kết thúc đà chạy: cảnh cáo và phạt gián tiếp.
- Người không được chỉ định thực hiện cú đá: cảnh cáo và phạt gián tiếp.
Những thay đổi đáng chú ý so với luật cũ
- Chạm bóng hai lần (Double Touch):
- Ghi bàn → đá lại
- Không ghi bàn → phạt gián tiếp hoặc tính là lượt sút hỏng
- Encroachment: Chỉ xử phạt khi có tác động rõ ràng.
- Vị trí đặt bóng: Một phần bóng phải chạm hoặc nhô ra trên điểm phạt đền.
- Thủ môn giữ bóng: Từ mùa 2025/26, giữ bóng quá 8 giây sẽ bị phạt bằng quả phạt góc cho đối phương.
Luật đá phạt đền trong bóng đá không chỉ là một điều khoản kỹ thuật mà còn phản ánh nỗ lực của IFAB trong việc bảo vệ tính công bằng và tinh thần thể thao của bóng đá. Việc hiểu đúng và áp dụng chính xác các quy định mới giúp cầu thủ, huấn luyện viên, trọng tài và người hâm mộ tiếp cận trận đấu một cách minh bạch và chuẩn xác hơn.
