Trong lịch sử bóng đá hiện đại, bàn thắng vàng và bàn thắng bạc từng là những luật thi đấu gây tranh cãi bậc nhất. Dù chỉ tồn tại trong một giai đoạn ngắn, hai khái niệm này vẫn để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức của người hâm mộ bởi sự kịch tính, bất ngờ và cảm xúc vỡ òa mà chúng mang lại. Vậy bàn thắng vàng và bạc là gì, ra đời trong hoàn cảnh nào và vì sao FIFA lại quyết định khai tử những luật chơi này? Vui lòng theo dõi bài viết sau.
Khái niệm bàn thắng vàng và bàn thắng bạc là gì?
Theo FB68, bàn thắng vàng (Golden Goal) là luật thi đấu được FIFA chính thức áp dụng từ cuối thập niên 1990, với mục tiêu rút ngắn thời gian các trận đấu phải bước vào hiệp phụ. Theo quy định này, khi trận đấu hòa sau 90 phút, hai đội sẽ thi đấu hiệp phụ. Nếu một đội ghi bàn trong hiệp phụ, trận đấu lập tức kết thúc và đội ghi bàn được công nhận chiến thắng ngay thời điểm đó.
Nói cách khác, bàn thắng vàng có tính chất “định đoạt tức thì”, không cần chờ hết hiệp phụ. Chính yếu tố bất ngờ và dứt khoát này đã tạo nên những khoảnh khắc lịch sử, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về tính công bằng.
Bàn thắng bạc (Silver Goal) được xem là phiên bản “mềm” hơn của bàn thắng vàng, ra đời vào năm 2003. Theo luật này, hai đội vẫn thi đấu hiệp phụ như bình thường, nhưng nếu sau khi kết thúc hiệp phụ thứ nhất (15 phút đầu), đội nào đang dẫn bàn thì sẽ được xử thắng chung cuộc mà không cần đá tiếp hiệp phụ thứ hai.
Dù được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực tâm lý cho các đội bóng, luật bàn thắng bạc cũng không nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ giới chuyên môn lẫn người hâm mộ.
Cảm xúc của cổ động viên khi chứng kiến bàn thắng vàng và bạc
Không thể phủ nhận rằng bàn thắng vàng và bạc đã mang đến những cung bậc cảm xúc đặc biệt cho người xem. Chỉ một khoảnh khắc sơ sẩy hay một pha xử lý xuất thần cũng đủ để thay đổi hoàn toàn cục diện trận đấu. Với cổ động viên trung lập, đây là gia vị kịch tính hiếm có. Nhưng với người hâm mộ đội bóng liên quan, cảm xúc thường bị đẩy lên đến cực hạn.
Khi hiệp phụ bắt đầu, mỗi pha bóng đều mang nặng tính sinh tử. Các cầu thủ thi đấu trong trạng thái căng thẳng cao độ, còn khán giả thì gần như nín thở theo dõi từng đường chuyền, từng cú dứt điểm. Một bàn thắng xuất hiện đồng nghĩa với sự vỡ òa hoặc sụp đổ chỉ trong vài giây.
Chính vì vậy, nhiều bàn thắng vàng đã trở thành ký ức không thể quên trong lịch sử các đội tuyển và giải đấu. Những trận cầu kết thúc theo cách này thường được nhắc lại nhiều năm sau đó như một phần biểu tượng của bóng đá giai đoạn cuối thế kỷ 20.
Tại sao luật bàn thắng vàng và bạc bị FIFA hủy bỏ?
Theo như những người tham gia giới thiệu FB68 cho biết, dù tạo ra nhiều khoảnh khắc đáng nhớ, luật bàn thắng vàng lại bộc lộ không ít hạn chế. Nhiều đội bóng lựa chọn lối chơi phòng ngự tiêu cực trong hiệp phụ vì sợ mắc sai lầm. Thay vì tấn công để tìm chiến thắng, họ ưu tiên kéo trận đấu vào loạt luân lưu, khiến hiệp phụ trở nên căng thẳng nhưng thiếu hấp dẫn.
Ngoài ra, việc một bàn thua có thể chấm dứt trận đấu ngay lập tức cũng gây ảnh hưởng lớn đến tinh thần thi đấu. Đội bị thủng lưới gần như không có cơ hội sửa sai, dẫn đến cảm giác bất công và thất vọng.
Tháng 2 năm 2004, FIFA chính thức tuyên bố hủy bỏ luật bàn thắng vàng và bàn thắng bạc, thừa nhận rằng đây là một thử nghiệm không đạt hiệu quả như mong đợi. Kể từ đó, thể thức hiệp phụ truyền thống với hai hiệp 15 phút được áp dụng trở lại, sau đó là loạt sút luân lưu nếu vẫn bất phân thắng bại.
Những bàn thắng vàng đáng nhớ trong các giải đấu lớn
Dù không còn được áp dụng, bàn thắng vàng vẫn gắn liền với nhiều khoảnh khắc lịch sử của bóng đá thế giới, đặc biệt là tại các kỳ World Cup và EURO.
World Cup 1998 – Laurent Blanc và khoảnh khắc lịch sử
Tại vòng 1/8 World Cup 1998, đội tuyển Pháp gặp rất nhiều khó khăn trước Paraguay. Phải đến phút 114 của hiệp phụ, hậu vệ Laurent Blanc mới ghi bàn thắng vàng, đưa đội chủ nhà tiến vào tứ kết và mở ra hành trình vô địch năm đó.
World Cup 2002 – Những bất ngờ liên tiếp
World Cup 2002 chứng kiến hai bàn thắng vàng đáng nhớ. Hàn Quốc loại Italia nhờ pha lập công của Ahn Jung-hwan, trong khi Senegal đánh bại Thụy Điển để lần đầu tiên vào tứ kết. Tuy nhiên, chính Senegal cũng phải dừng bước trước Thổ Nhĩ Kỳ bởi một bàn thắng vàng khác.
EURO 1996 – Oliver Bierhoff và chức vô địch của Đức
Trận chung kết EURO 1996 giữa Đức và CH Séc kết thúc với tỷ số hòa 1-1 sau 90 phút. Trong hiệp phụ, Oliver Bierhoff ghi bàn thắng vàng, giúp tuyển Đức lên ngôi vô địch châu Âu trong sự vỡ òa của người hâm mộ.
EURO 2000 – Thời kỳ hoàng kim của tuyển Pháp
EURO 2000 được xem là giải đấu thành công nhất của luật bàn thắng vàng. Zinedine Zidane và David Trezeguet lần lượt ghi những bàn thắng quyết định, giúp Pháp vô địch châu Âu lần thứ hai liên tiếp.
Bàn thắng vàng và bạc là gì? Qua những thông tin trên, có thể thấy bàn thắng vàng và bạc là những thử nghiệm táo bạo trong lịch sử bóng đá thế giới. Dù không còn phù hợp với xu hướng hiện đại và đã bị FIFA bãi bỏ, các luật chơi này vẫn để lại nhiều khoảnh khắc kinh điển, góp phần tạo nên bản sắc cho một giai đoạn đầy cảm xúc của môn thể thao vua.
Ngày nay, bóng đá ưu tiên tính công bằng và sự cân bằng hơn là kết thúc trận đấu một cách đột ngột. Tuy nhiên, mỗi khi nhắc lại bàn thắng vàng hay bạc, người hâm mộ vẫn không khỏi bồi hồi về những phút giây nghẹt thở từng làm say đắm cả thế giới túc cầu.
