Athletic Club, thường được gọi với cái tên quen thuộc Athletic Bilbao, là một trong những câu lạc bộ bóng đá độc đáo và giàu bản sắc nhất thế giới. Không chỉ nổi bật bởi thành tích thể thao, Athletic Bilbao còn là biểu tượng văn hóa – chính trị của xứ Basque, nơi bóng đá không đơn thuần là trò chơi mà là sự tiếp nối của lịch sử, căn tính và niềm tự hào dân tộc.
Lịch sử CLB Athletic Bilbao trải qua hơn một thế kỷ tồn tại, Athletic Bilbao vẫn giữ vững vị thế là một trong ba câu lạc bộ chưa từng xuống hạng khỏi La Liga, bên cạnh Real Madrid và FC Barcelona. Điều khiến đội bóng này trở nên khác biệt hoàn toàn so với phần còn lại của thế giới bóng đá chính là chính sách nhân sự đặc thù: chỉ sử dụng các cầu thủ có nguồn gốc Basque hoặc được đào tạo bóng đá tại các học viện thuộc khu vực xứ Basque.
| 1898 | Thành lập Athletic Club bởi các sinh viên xứ Basque trở về từ Anh. |
| 1903 | Giành Copa del Rey chính thức đầu tiên trong lịch sử. |
| 1911 | Hình thành chính sách chỉ sử dụng cầu thủ gốc Basque. |
| 1913 | Khánh thành sân San Mames – biểu tượng lịch sử của CLB. |
| 1928 | Là thành viên sáng lập La Liga và chưa từng xuống hạng. |
| 1930–1931 | Hai cú đúp quốc nội liên tiếp dưới thời Fred Pentland. |
| 1941 | Bị buộc đổi tên thành Atlético Bilbao dưới thời Franco. |
| 1950 | Telmo Zarra lập kỷ lục ghi bàn lịch sử cho CLB. |
| 1972 | Chính thức khôi phục tên gọi Athletic Club. |
| 1983–1984 | Giành cú đúp La Liga – Copa del Rey cuối thế kỷ XX. |
| 2024 | Vô địch Copa del Rey lần thứ 24, chấm dứt 40 năm khát danh hiệu. |
Giai đoạn hình thành: Khi bóng đá đặt chân đến Bilbao (1898–1913)
Theo chuyên gia okwintv chia sẻ: Bóng đá đến Bilbao vào cuối thế kỷ XIX thông qua hai nguồn chính: các công nhân Anh làm việc trong ngành công nghiệp nặng và những sinh viên xứ Basque du học tại Vương quốc Anh. Năm 1898, Juan Astorquia cùng nhóm sinh viên thành lập Athletic Club, trong khi cộng đồng người Anh lập ra Bilbao Football Club.
Năm 1902, hai đội hợp nhất tạm thời dưới cái tên Club Bizcaya để tham dự Copa de la Coronación – giải đấu tiền thân của Copa del Rey – và giành chức vô địch sau khi đánh bại FC Barcelona. Một năm sau, Bilbao FC chính thức sáp nhập vào Athletic Club, mở ra chương đầu tiên của lịch sử vinh quang.
Biệt danh “Los Leones” (Những chú sư tử) bắt nguồn từ vị trí sân San Mames được xây dựng gần nhà thờ cùng tên. Thánh Mamés – theo truyền thuyết – từng bị ném vào chuồng sư tử nhưng đã thuần hóa chúng. Từ đó, hình ảnh sư tử trở thành biểu tượng bất diệt của Athletic Bilbao.
Chính sách Cantera và huyền thoại Pichichi (1911–1922)
Từ năm 1911, Athletic Bilbao bắt đầu áp dụng chính sách chỉ sử dụng cầu thủ bản địa. Ban đầu đây là giải pháp tình thế trước tranh cãi về cầu thủ ngoại, nhưng dần dần trở thành triết lý cốt lõi gắn chặt với chủ nghĩa dân tộc Basque.
Ngôi sao lớn nhất giai đoạn này là Rafael “Pichichi” Moreno – người ghi bàn thắng đầu tiên tại San Mames và giúp CLB giành 4 Copa del Rey. Sau khi ông qua đời năm 1922, danh hiệu Vua phá lưới La Liga được đặt theo tên ông để tưởng nhớ.
Kỷ nguyên vàng chịu ảnh hưởng bóng đá Anh (1922–1936)
Những người tìm hiểu Lịch Phát Sóng okwintv chia sẻ: Fred Pentland – huấn luyện viên người Anh – đã mang đến cuộc cách mạng chiến thuật khi thay đổi lối chơi bóng dài sang phối hợp ngắn. Athletic Bilbao giành hai cú đúp quốc nội liên tiếp (1930, 1931) và tạo nên chiến thắng 12-1 trước Barcelona, kỷ lục chưa từng bị phá vỡ tại La Liga.
Thời Franco và kỷ nguyên Telmo Zarra (1940–1950)
Sau Nội chiến Tây Ban Nha, CLB bị buộc đổi tên thành Atlético Bilbao. Tuy nhiên, sức mạnh của đội bóng vẫn được duy trì nhờ tiền đạo huyền thoại Telmo Zarra – người ghi hơn 250 bàn tại La Liga và giữ kỷ lục ghi bàn suốt hơn nửa thế kỷ.
Iribar và biểu tượng chính trị sân cỏ (1960–1980)
José Ángel Iribar không chỉ là thủ môn vĩ đại với hơn 600 lần ra sân, mà còn là biểu tượng đấu tranh khi cùng Real Sociedad mang lá cờ Ikurriña ra sân năm 1976 – thời khắc lịch sử của xứ Basque.
Đỉnh cao cuối cùng thế kỷ XX (1981–1986)
Dưới sự dẫn dắt của Javier Clemente, Athletic Bilbao giành hai chức vô địch La Liga liên tiếp và cú đúp danh hiệu mùa 1983–1984 – lần cuối cùng CLB thống trị bóng đá Tây Ban Nha.
Kỷ nguyên hiện đại: Giữ bản sắc giữa bóng đá kim tiền
San Mames mới khánh thành năm 2013, Marcelo Bielsa tạo nên mùa giải 2011–2012 giàu cảm xúc, và Ernesto Valverde giúp CLB giành Copa del Rey 2024 – chấm dứt 40 năm chờ đợi.
Chính sách nhân sự: Cantera – nền móng tồn tại
Athletic Bilbao chỉ sử dụng cầu thủ sinh ra tại xứ Basque hoặc được đào tạo tại khu vực này. Học viện Lezama là trái tim của CLB, nơi liên tục sản sinh ra những thế hệ kế thừa, giúp đội bóng duy trì ổn định tài chính và bản sắc.
| Tên đầy đủ | Athletic Club |
| Năm thành lập | 1898 |
| Sân vận động | San Mames (53.289 chỗ) |
| Biệt danh | Los Leones, Zuri-gorriak |
| Chủ tịch | Jon Uriarte |
| HLV trưởng | Ernesto Valverde |
| Danh hiệu | 8 La Liga, 24 Copa del Rey, 3 Siêu cúp |
Athletic Bilbao không chỉ là một câu lạc bộ bóng đá. Lịch sử CLB Athletic Bilbao là minh chứng sống động cho việc bản sắc, đào tạo trẻ và lòng trung thành vẫn có thể tồn tại và chiến thắng trong thế giới bóng đá hiện đại.
